Lucien Claessens Consultancy

Familiekapitaal is veel meer dan geld alleen

Geplaatst op door . In de categorie: in de media, onderzoek, visie. Geen reacties op dit bericht.

Familiekapitaal is meer dan bedrijfskapitaal en financieel kapitaal

Ik las laatst een interessant artikel in Fambizz over kapitaalmanagement binnen familiebedrijven. Nu de crisis ook bij steeds meer familiebedrijven zijn tol begint te eisen, belangrijker dan ooit. Het artikel zoemt in op vier speerpunten van kapitaalmanagement:

–        kapitaalbehoud( werkkapitaal management )

–        kapitaaloptimalisatie( structurering, MBO,MBI)

–        aantrekken van kapitaal(bancaire financiering,private equity, obligaties)

–        kapitaalinvesteringen (strategische overnames)

Er zijn echter meerdere,vaak door adviseurs onderbelichte, soorten kapitaal anders dan het  bedrijfskapitaal en financieel kapitaal. Naast het bedrijfskapitaal geniet privé kapitaal( de middelen die een comfortabele levensstijl mogelijk maken) de meeste aandacht van adviseurs,( private) banken en family offices. Dit geldt ook voor structureel kapitaal: (bestuurs)structuren om fiscaal-juridische optimalisatie te realiseren, risico’s te beperken, beslissingsprocessen te regelen en de familie te helpen om met alle generaties samen te werken aan de overdracht van het kapitaal en het familiebedrijf. Minder  vaak wordt stilgestaan bij:

–        spiritueel kapitaal:  borging van het geheel van waarden waar de familie belang aan hecht. De volgende generatie  dient  immers te weten wat de familie verwacht over de aanwending van de erfenis

–        menselijk kapitaal: het geheel aan vaardigheden, motivatie en karakter van opvolgers en erfgenamen, dat hen in staat stelt om zinvol met het geërfde kapitaal om te gaan en te behouden

–        familiair kapitaal: de vaardigheid om verbonden te blijven en samen te kunnen werken met de zich vaak uitbreidende (schoon)familie

–        sociaal kapitaal: inzet en behoud van kapitaal voor de samenleving; vertaling van de familiewaarden naar concrete doelen  gericht  op de samenleving

–        intellectueel kapitaal: kennis van de familieleden, verworven door studie of levenservaring,al dan niet vastgelegd in intellectuele eigendomsrechten

Juist deze vormen van kapitaal zijn specifiek voor familiebedrijven en bedrijfsfamilies. Hoewel ik steeds vaker zie dat familiewaarden in  een protocol zijn vastgelegd, is er nog  veel te winnen voor adviseurs.

 

Het besef dat familiekapitaal meer is dan alleen financieel kapitaal  en aandacht voor de veelzijdigheid ervan, is de eerste stap tot succesvolle  advisering  over overdracht en behoud van het totale familiekapitaal.

 

Geslaagde discussie over de waarde(n) van het familiebedrijf

Geplaatst op door . In de categorie: overdracht, trends, visie. 1 Reactie op dit bericht.

Op 6 november vond het seminar “ Waarde(n) van het Familiebedrijf’ bij Tias Nimbas plaats. De belangstelling  was overweldigend; de zaalcapaciteit was optimaal benut. Paul van Liempt, bij de meeste aanwezigen alleen bekend als ‘stem op BNR’, vervulde met verve de rol van dagvoorzitter.

Programma en sprekers

Na een korte inleiding van Floris Deckers en Jurgen Geerlings van Tias over de ontwikkeling en toekomst van familiebedrijven, hielden een aantal sprekers van vooraanstaande familiebedrijven een betoog over specifieke thematieken van het familiebedrijf.

  • Marlies van Wijhe, ceo van Van Wijhe Verf, (bekend van o.a Ralston), maakte indruk met  een inleiding over hoe een verffabriek een grote reputatie op het gebied van duurzaam ondernemen heeft weten te creëren.
  • George Terberg,voorzitter Raad van Bestuur van de Terberg groep legde uit hoe dit bedrijf technisch personeel weet te boeien en te binden.
  • Koos van Oord, oud bestuursvoorzitter van de Van Oord Groep,  schetste hoe het bedrijf en de familie is georganiseerd.
  • Abel Slippens, oud-directievoorzitter van Sligro, gaf aan waarom een verplichte governance code voor familiebedrijven gevoelig ligt en
  • Henk van Koeveringe, van de Roompot Groep, gaf aan dat het voor hem helemaal niet zo ‘vanzelfsprekend’ is dat kinderen automatisch als opvolger worden geoormerkt.

Daarna was er een paneldiscussie met als panelleden Floris Deckers, Abel Slippens en Hans Biesheuvel(MKB Nederland). Panelleden en ondernemers namen daarbij geen blad voor de mond. We noteerden een aantal stevige uitspraken over wat er in Nederland nog allemaal is te winnen om het ondernemerschap van familiebedrijven te bevorderen:

  • Ondernemerschap, fatsoen, moraal, goede opvoeding: dat telt. Daar hebben we geen 100 regels voor nodig.
  • MVO is te vaak lippendienst bij de grote jongens; duurzaamheid behoort tot de eigenheid van familiebedrijven via intrinsiek intergeneratiedenken.
  • Familiebedrijven denken in generaties in plaats van kwartalen.
  • Nederland heeft nog maar drie pianostemmers; ze zijn bij beleidsmakers met naam bekend; dat wel.

Waarom?

Het seminar was bedoeld om het familiebedrijf op de kaart te zetten. Waarom?
Daar zijn heel veel goede redenen voor en zelf zijn familiebedrijven daar te bescheiden voor. Vanuit onze betrokkenheid gaan we ze daarmee helpen.

Hoe gaan we verder?

In de novemberuitgave van het blad Managementteam, zal uitvoerig aandacht worden besteed aan het seminar maar ook aan familiebedrijven in zijn algemeenheid.

Daarnaast is er een cahier uitgegeven ’Waarde(n)van het familiebedrijf’, waarin naast de beschouwing van ondergetekende en Jurgen Geerlings, een aantal succesvolle familiebedrijven schetsen wat er allemaal speelt bij hun familiebedrijf. Het cahier is een co-productie van Van Lanschot, kennispartner TiasNimbas en mediapartner ‘Managementteam’ en is verkrijgbaar bij de kantoren van Van Lanschot.

Er zal van onze kant nog meer reuring volgen. Ik, en met mij vele anderen, vind het namelijk hoog tijd dat familiebedrijven de aandacht krijgen die ze verdienen. Bovendien is er nog veel te halen bij beleidsmakers. Wordt vervolgd!

Logo Managementteam

Paradigma van berichtgeving rond familiebedrijven

Geplaatst op door . In de categorie: in de media, onderzoek, overdracht. Geen reacties op dit bericht.

Mijn collega’s Herman en Kai attendeerden me bijna gelijktijdig,  in behoorlijke staat van opwinding, op een artikel in het Brabants Dagblad van 23 oktober jl. naar aanleiding van een onderzoek door Ernst & Young. Uit dit onderzoek zou blijken dat het familiebedrijf ten dode is opgeschreven als gevolg van een gebrek aan opvolgers. Dit rijmde helemaal niet met mijn eigen ervaring.

Wat is hier aan de hand?

Nadere bestudering van het onderzoek stelde me echter gerust. Natuurlijk wordt bijna niemand vanuit de schoolbanken opvolger; want zo luidde de vraagstelling in het onderzoek. Eerst maar eens elders de vleugels uitslaan.  Ook is niet nieuw dat opvolging vanuit de familie bij kleinere bedrijven moeizamer verloopt dan bij de grotere familiebedrijven. Kinderen ervaren bij de kleinere bedrijven de struggle van hun ouders immers dagelijks aan den lijve. Ze hebben hier, althans in Nederland, weinig trek in en maken andere keuzes. In feite dus geen nieuws, behoudens de vergelijkingen met andere landen.

In de nieuwskop verdwijnt de nuancering

De nieuwsvorming rondom dit onderzoek bewijst weer eens dat ‘koppen‘ van nieuwsberichten, de mate van nuancering, vraagstellingen in onderzoeken, maar ook  vooral de interpretatie van onderzoeksuitkomsten, een eigen waarheid creëren. Ik word in mijn standpunt gesteund door Roberto Flören, hoogleraar familiebedrijven aan Nijenrode die, in een artikel van 25 oktober in het Nederlands Dagblad, geen spaan heel laat van het onderzoek.  Zo ver wil ik overigens niet gaan. De culturele aspecten in diverse landen die  een rol spelenn bij opvolging, zijn wel degelijk interessant. Voor het overige onderschrijf ik hartgrondig wat Flören stelt. Om niet in herhaling te vervallen verwijs ik in bijgaande link naar dit artikel dat tegen betaling van 50 cent wordt opengesteld.

Eén toevoeging wil ik wel maken: afhankelijk van de gekozen definitie voor familiebedrijven kwalificeren bedrijven waar partijen van buiten de familie het bedrijf overnemen, nog steeds als familiebedrijf. Vanuit dit paradigma geredeneerd zijn en blijven familiebedrijven hoeksteen van onze economie.

Waarde(n) van familiebedrijven

Geplaatst op door . In de categorie: Uncategorized. Geen reacties op dit bericht.

Familiebedrijven hebben een grote maatschappelijke waarde. De grote kracht van deze groep ondernemingen ligt in de specifieke verbondenheid van familie, bedrijf en eigendom. Ze vervullen bovendien een dempende rol in tijden van economische neergang.

Van Lanschot Bankiers en TiasNimbas vinden het van belang om het familiebedrijf beter te positioneren.  Het seminar ‘Waarde(n) van familie­ bedrijven’ vindt plaats op dinsdag 6 november 2012 vanaf 15.30 uur bij TiasNimbas in Tilburg en is helemaal volgeboekt.

Onder leiding van dagvoorzitter Paul van Liempt (bekend van Business News Radio) staan wij stil bij specifieke waarden van het familiebedrijf, zoals maatschappelijke inbedding, rentmeesterschap en de stabiliserende rol in de economie. Ook is er aandacht voor zorgpunten, zoals innovatiebeleid, governance, arbeidsmarkt, onderwijs en internationalisering. Best practices van keynote sprekers en de discussie met een expertpanel moeten leiden tot een manifest met suggesties voor aanpassing van het overheidsbeleid.

 

Bedrijfsresultaat: doel of middel tot een doel?

Geplaatst op door . In de categorie: trends. Geen reacties op dit bericht.

Familiebedrijven worden gekenmerkt door hun streven naar continuïteit en hun langetermijnvisie. Waar voor andere bedrijven het maximaliseren van de aandeelhouderswaarde op de korte termijn centraal staat, geldt voor het familiebedrijf het belang van een geleidelijke groei over een langdurige periode. Met als doel: bescherming van het bedrijfs- en familievermogen en de mogelijke overdracht ervan aan volgende generaties. De mate van betrokkenheid van de aandeelhouder(s) bij het familiebedrijf is een belangrijke factor voor succes.

Familiebedrijven vormen een stabiele basis van de economie. Dit uit zich vooral in perioden van economische tegenwind: de hogere mate van financiering met eigen vermogen geeft een langere adem bij recessies.

Betekent dit dat familiebedrijven onaantastbaar zijn? Integendeel. Want, niet de economische tegenwind is de grootste bedreiging voor de continuïteit, maar omgevingsfactoren zoals:

  • wet- en regelgeving en de hiermee gepaard gaande lastendruk (ondanks beloftes van de overheid om dit aan te pakken),
  • een gebrek aan goed geschoold personeel,
  • de inflexibiliteit van de arbeidsmarkten en
  • de schaarste aan externe financieringsbronnen.

Dit heeft dus niks met een crisis te maken, maar met beleid en structurele omstandigheden. Hoe vreemd is het dan dat beleidsmakers, financiële instellingen en adviseurs zich bij de beoordeling van familiebedrijven vooral baseren op de financiële resultaten uit het verleden, zonder zich voldoende te realiseren dat deze resultaten het gevolg zijn van de ondernemerskwaliteiten en de mate waarin waarde is gecreëerd. Zelfs niet in het geval van een prima reputatie van het bedrijf over generaties heen, terwijl die juist een belangrijke maatstaf vormt voor het vermogen van een bedrijf om de specifieke kenmerken van een tijdsgewricht op adequate wijze het hoofd te bieden (en daarmee de continuïteit van het familiebedrijf veilig te stellen).

Uiteraard dienen kasstromen voldoende te zijn om aan de verplichtingen te voldoen. Maar ik kan niet genoeg benadrukken dat waardecreatie op de lange termijn het voornaamste doel is van familiebedrijven. Resultaat is vooral een middel, met als doel om de continuïteit te borgen. Over meerdere generaties heen.

 

B2B klanten oriënteren zich massaal online, B2B ondernemers missen de boot

Geplaatst op door . In de categorie: onderzoek, visie. Geen reacties op dit bericht.

Boer & Croon heeft een onderzoek gepubliceerd dat betoogt dat de grote B2C merken het inmiddels hebben begrepen: ze gebruiken sociale media steeds intensiever om structurele binding aan te gaan met de consument. Dit is vele malen kostenefficienter dan de klassieke marketing en levert op de lange duur meer rendement. B2B bedrijven kunnen hiervan leren en lopen ook volgens dit onderzoek nog ver achter.

 Onderzoek Boer & Croon

Het onderzoek meldt dat 90% van de B2B klanten zich online oriënteren, maar ook dat slechts 12% van de B2B bedrijven een online strategie heeft. Dit betekent dus dat 88% dat niet heeft en dus kansen laat liggen. Bovendien stelt het onderzoek dat 60% van die bedrijven die een strategie heeft, nog vooral een informatief/zendende strategie voert. Dit sluit aan bij de uitkomsten uit de Van Lanschot Familiebedrijvenbarometer. Voor het effectief inzetten van sociale media moeten dus nog steeds veel meters worden gemaakt.

Het is niet helemaal duidelijk hoe dit onderzoek aan de getallen komt, maar het bevat veel bruikbare tips en een goed stappen/faseringsplan.

Download het onderzoek van Boer en Croon

 

Wie scheppen de banen eigenlijk?

Geplaatst op door . In de categorie: visie. Geen reacties op dit bericht.

De verkiezingen staan voor de deur en de politieke partijen zijn op elke mogelijke manier hun programma aan het verdedigen. Elke partij belooft om meer banen te gaan creëren. Je zou dus denken dat er binnen de campagnes veel aandacht besteed zou worden aan familiebedrijven. Immers 70% van de ondernemers behoort tot de familiebedrijven en deze op hun beurt zorgen voor 50 % van de werkgelegenheid. Die aandacht is helaas ver te zoeken.  Als het bedrijfsleven al ter sprake komt gaat het over grootbedrijven, multinationals en MKB. Dit zijn duidingen op basis van kwantitatieve ordeningsprincipes die geen recht doen aan de specifieke kenmerken van familiebedrijven. Familiebedrijven richten zich vooral op continuïteit. Lange termijn doelstellingen zijn belangrijker dan quick wins. Familiebedrijven ‘dieselen’ gewoon door: blinken niet uit bij hoogconjunctuur maar gaan  ook minder snel  door de ondergrens in tijden van laagconjunctuur.           Ze vormen daarmee een stabiele  factor in de economie en  hebben een dempende werking  in het huidige tijdsgewricht. Extra argument dus om ze de aandacht te geven die ze verdienen.

Mijn stelling: help het familiebedrijf en je helpt  de economie pas echt!  Neem hun zorgpunten weg.

Familiebedrijven helpen: drempels omlaag

Uit de Van Lanschot Familiebedrijven Barometer, een halfjaarlijks onderzoek onder familiebedrijven blijkt waar de zorgpunten zitten. Belangrijkste zorgpunt is wet- en regelgeving en de daaruit voortvloeiende administratieve lastendruk. Nog steeds zijn er te veel en te ingewikkelde regelingen waardoor kansen worden misgelopen.  Ik noem ook innovatie.  Veel stimuleringsregelingen zijn te zeer op grootbedrijven gericht en vaak niet eens bekend bij familiebedrijven. Daar waar ze wel bekend zijn wordt er geen gebruik van gemaakt. Men stuit men op een muur van bureaucratie.  Zo sprak ik een ondernemer die eerst een jaar heeft verspild om uit te zoeken bij welk loket hij precies terecht kon.  Uiteindelijk heeft hij de moed opgegeven en zijn vinding in no time in de V.S. en Azië naar de markt gebracht.  No problem. Dus: weg met die bureaucratie!

Werkelijke praktische stimulering ondernemerschap noodzakelijk

De verschillende politieke partijen geven allemaal aan voor meer banen te gaan zorgen.  Nederland is op de lijst van het World Economic Forum van vorige week naar de 5e plaats geklommen in de ranking van de meest concurrerende landen, zo  stelden een aantal politici trots . Ze lijken  maar niet te begrijpen dat familiebedrijven in de praktijk hiermee te weinig kunnen. Hou het praktisch en hands on!  Dat is waar familiebedrijven behoefte aan hebben. Politici die hieraan invulling weten te geven zijn spekkoper. Politiek Nederland : pakken die kans!

 

Goed bestuur zit in eigenheid familiebedrijf

Geplaatst op door . In de categorie: in de media, onderzoek. Geen reacties op dit bericht.

Precies een jaar geleden vroeg ik me in het FD af of het familiebedrijf de angst voor een verplichte code goed bestuur zou aangrijpen om zelf met een oplossing te komen. Uit een onderzoek van PWC, dat vandaag openbaar wordt, onder bijna honderd bestuurders en commissarissen blijkt dat het familiebedrijf deze uitdaging inderdaad niet uit de weg is gegaan. Conclusie van het onderzoek luidt dat steeds meer bedrijven overgaan tot het gebruik van familiestatuten: een convenant waarin niet alleen de familiewaarden- en normen staan beschreven, maar ook hoe wordt omgegaan met alle overige stakeholders.

Ter herinnering:  Voor beursgenoteerde bedrijven geldt sinds 2004 de code-Tabaksblat. Uit de Van Lanschot Familiebedrijven Barometer van mei 2011 (vorig jaar dus) bleek al dat 43%  van de familiebedrijven geen geen ‘code-Tabaksblat voor familiebedrijven’ wil.  Deze afwijzende reactie wekt(e) geen verbazing. Bij familiebedrijven zijn eigendom en bestuur onlosmakelijk met elkaar verbonden. De strategie is niet gericht op aandeelhouderswaarde maximaliseren, maar continuïteit waarborgen. Kapitaal in het familiebedrijf is meer ‘geduldkapitaal’ dat over de grenzen van generaties heen verstandig beheerd moet worden. De suggestie om een verplichte code voor ‘good governance’ in te voeren wordt daarom per definitie ervaren als een miskenning van de eigenheid van het familiebedrijf. Sterker nog, in april 2003 presenteerde de vereniging van familiebedrijven (FBNed) aanbevelingen voor goed bestuur. Van de code-Tabaksblat was toen nog geen sprake.

Het is van alle tijden dat eigenaren en bestuurders advies vragen over governance issues aan externe deskundigen, zoals hun accountant of bankier. Daar komen op maat gesneden oplossingen uit voort. Deze vorm van ondersteuning wordt als veel effectiever en dus wenselijker ervaren dan een verplichte code met controles en sancties. De uitkomsten van het onderzoek van PWC bevestigen dit weer.

Nu lijkt het momentum aangebroken om de ervaringen die zijn opgedaan, op een hoger niveau te aggregeren, zodat meer familiebedrijven op vrijwillige basis ervan kunnen profiteren, zoals nu al het geval is in België, Duitsland en Zwitserland. Misschien is het een goed idee om de werkgeversverenigingen als centrale bibliotheek te laten fungeren?

Ik heb een poll gemaakt op Linkedin, waarin je je mening kan geven op de stelling:

Verandering in wet- en regelgeving is één van de grootste zorgen van familiebedrijven. Aan een dwingende Governance code is geen behoefte. Eens, of oneens, laat je stem horen.

 

 

Foto’s persconferentie Familiebedrijvenbarometer

Geplaatst op door . In de categorie: visie. Geen reacties op dit bericht.

Familiebedrijvenbarometer in het nieuws

Geplaatst op door . In de categorie: visie. Geen reacties op dit bericht.

Crisis funest voor vertrouwen in ondernemersklimaat

Donderdag 31 mei jl. maakte Van Lanschot tijdens de persconferentie de resultaten van de vierde meting van de Familiebedrijvenbarometer bekend. De nadruk tijdens deze dag lag vooral op het vertrouwen van familiebedrijven in het Nederlandse ondernemersklimaat. Het vertrouwen krijgt door de crisis en bezuinigingen een flinke knauw.

Rondom de Familiebedrijvenbarometer zijn verschillende nieuwsberichten in de pers verschenen:

Laatstenieuws.nl
Ondernemers voelen de gevolgen van de crisis. De zorgen van ondernemers in het familiebedrijf zijn groter nu de recessie zijn tol begint te eisen, zowel zakelijk als privé.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Omroepbrabant.nl
Ondernemers met een eigen familiebedrijf zijn bezorgd over de toekomst. Ruim veertig procent vindt de bezuinigingen die de zogenoemde Lentecoalitie wil doorvoeren, te zwaar.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Telegraaf.nl
Ondernemers in het familiebedrijf hebben last van de recessie, maar desondanks laten velen kansen op het gebied van social media liggen.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Nu.nl
Familiebedrijven maken zich fors meer zorgen over de winstgevendheid van hun eigen bedrijf en de beschikbaarheid van financieringsbronnen.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Analist.be
Publicatie van het persbericht van Van Lanschot familiebedrijvenbarometer.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Brabantsdagblad.nl
Bezuinigingen zijn te hoog: Het vertrouwen van ondernemers in het ondernemersklimaat in Nederland krijgt een flinke knauw, wellicht gevoed door de bezuinigingsmaatregelen van de overheid.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Refdag.nl
Familiebedrijven voelen de gevolgen van de economische crisis. Hun zorgen over de winstgevendheid zijn fors toegenomen.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Radio 1
Naast de krantenberichten is er ook op de radio aandacht besteedt aan familiebedrijven. Naar aanleiding het rapport van Van Lanschot, is namelijk een interview met Jeroen Schutijser op Radio 1 uitgezonden.
Bekijk hier de uitzending

Financieel dagblad
* Recessie begint zijn tol te eisen, zorgen ondernemers stijgen
* Familiebedrijf kan sneller groeien door internet
* Bedrijven laten kansen liggen door onvoldoende marktfocus
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Fambizz
familiebedrijven laten groeikansen liggen door gebruik van internet en social media.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

NOS
Familiebedrijven laten veel groeikansen liggen doordat ze te weinig gebruik maken van internet en sociale media. Slechts één op de drie ondernemers is serieus op internet aan het zoeken naar nieuwe klanten. Iets meer dan een kwart van de familiebedrijven heeft geen website.
Bekijk hier het volledige nieuwsbericht

Overig
Op deze websites is nog meer nieuws te vinden over de familiebedrijvenbarometer:
ecommerceheadlines
executive people
woonspot
business compleet
webwinkelvakdagen
pleinplus
Z24
Management Team
Haarlemsdagblad
Verzekeringsnieuws
Accountancynieuws
biz.dejaap.nl